Geschiedenis van de Geneeskunde

• 22/10/2026: "De eed van Hippocrates " door Em. prof. Robert Rubens

Wereldwijd leggen alle artsen een gelofte of eed af vooraleer ze in het beroep starten. De traditie zegt dat dit teruggaat tot de oudheid waarin de Eed van Hippocrates richting gevend was.

De oorspronkelijke tekst van deze eed zal getoetst worden aan de huidige versie van de eed. 

• 26/11/2026: “Van infectieziekten tot chronische aandoeningen: de evolutie van het doodsoorzakenpatroon in België sinds de achttiende eeuw ” door prof. Isabelle Devos

De voorbije twee eeuwen veranderde de gezondheid van de Belgische bevolking ingrijpend. De levensverwachting verdubbelde en epidemieën en infectieziekten zoals cholera en tuberculose maakten geleidelijk plaats voor chronische aandoeningen zoals kanker en hart- en vaatziekten. Maar die vooruitgang verliep niet voor iedereen gelijk.

In dit college bespreken we hoe sterfte en doodsoorzaken in België sinds 1830 veranderden en welke sociale en ruimtelijke verschillen daarachter schuilgaan. Waarom lagen de sterftecijfers in de negentiende eeuw in Vlaanderen zoveel hoger dan in Wallonië? Waarom lag de sterfte aan hart- en vaatziekten hoger in sommige Waalse regio’s? Waar kwam tuberculose het meest voor en welke sociale groepen werden het zwaarst getroffen? En hoe veranderde de geografie van kankersterfte doorheen de twintigste eeuw?  Aan de hand van unieke historische bronnen wordt duidelijk dat wie wanneer en waaraan sterft niet alleen een kwestie is van biologie, maar ook nauw  samenhangt met leefomstandigheden, sociale positie, woonplaats en beleidskeuzes.

• 14/01/2027: "Bepaalde astma het leven en werk van beroemde componisten?" door prof. dr. Eric Derom

Astma is een veelvoorkomende aandoening. Pas in de afgelopen decennia is men erin geslaagd de meeste patiënten met astma klachtenvrij te krijgen, met slechts een beperkte impact op hun dagelijks leven. Vóór de jaren tachtig van de vorige eeuw was dit geenszins het geval. Daardoor leden ook verschillende West-Europese componisten aan een astma dat destijds onvoldoende of helemaal niet onder controle kon worden gehouden.

Op basis van systematisch onderzoek konden wij zeven componisten identificeren die met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid aan astma leden. Voor vijf van hen wordt nagegaan in welke mate deze aandoening hun leven en compositorische activiteit heeft beïnvloed.

Elke componist wordt geïntroduceerd aan de hand van een muziekfragment, waarna het publiek een meerkeuzevraag krijgt voorgelegd waarbij de componist moet worden herkend. Vervolgens wordt een beknopte biografische schets gegeven, waarin de relatie tussen de ziekte en de muzikale output nader wordt belicht.

• 18/02/2027: “Het glioblastoma begin 20ste en begin 21ste eeuw: de ziektegeschiedenissen van George Gershwin en Edward Kennedy” door dr. Giorgio Hallaert

Het glioblastoma blijft in 2026 de meest voorkomende en meest kwaadaardige primaire hersentumor. Hoewel dit een zeldzame ziekte blijft (gemiddeld ongeveer 350 nieuwe patiënten per jaar in België), is de impact op de samenleving groot: deze tumor ontneemt gemiddeld ongeveer 20 levensjaren per patiënt (“potential life years lost”). De officiële eerste classificatie en benaming van deze tumor als “glioblastoma multiforme” gebeurde exact 100 jaar geleden, in 1926, door Harvey Cushing en Percival Bailey. 

In deze voordracht wordt de geschiedenis van de symptomatologie, diagnostiek en behandeling van deze tumor geschetst gedurende de voorbije 100 jaar, en wel aan de hand van twee treffende casussen: de ziektegeschiedenissen van de wereldberoemde Amerikaanse muzikant George Gershwin enerzijds, en die van de eveneens beroemde Amerikaanse senator Edward Kenney anderzijds. We besteden eveneens aandacht aan mogelijke nieuwe therapieën, want de behandeling is de voorbije 100 jaar wel verfijnd maar niet fundamenteel veranderd.